(1) Nhóm mô hình/hoạt động giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao dân gian truyền thống: là nhóm chiếm số lượng lớn khoảng hơn 80% (193/241 mô hình/hoạt động), nổi bật có huyện Đồng Hỷ với 64 mô hình câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân ca, dân vũ, dân nhạc, như: Câu lạc bộ hát Sọong cô giữ gìn bản sắc dân tộc Sán Dìu tại thị trấn Trại Cau, xã Tân Lợi, xã Nam Hòa, xã Minh Lập; câu lạc bộ (CLB) hát Sường cô giữ gìn bản sắc dân tộc Ngái tại thị trấn Hóa Thượng; CLB giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao tại xã Hợp Tiến, CLB giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông tại xã Văn Lăng; CLB“Hát then” xóm Tân Đô xã Hòa Bình,... Tại huyện Võ Nhai có 80 mô hình CLB văn hóa, văn nghệ dân gian truyền thống, tiêu biểu như mô hình“Gìn giữ bản sắc trang phục dân tộc Dao” tại xóm Khe Rịa, xã Vũ Chấn; mô hình “Hát then - Dân ca” xóm Bản Chấu, xã Sảng Mộc; mô hình “Hát si - Hát lượn của người Dao” xóm Kẹ, xã Liên Minh. Tại huyện Định Hóa có 28 mô hình Câu lạc bộ hát si - hát lượn của người Dao, CLB múa Tắc Xình của người Sán Chay và CLB hát then thành lập tại các xã trên địa bàn huyện thu hút 226 phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia, tích cực thực hành văn hóa biểu diễn trong các ngày lễ, tết, chúc thọ,...

          (2) Nhóm mô hình/hoạt động giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống, góp phần tạo sinh kế, ngày càng được Hội LHPN các cấp quan tâm, đầu tư. Tại 6/6 huyện hiện đang có 35 mô hình/hoạt động của các Chi hội/tổ phụ nữ dân tộc thiểu số, gắn với duy trì, bảo tồn, trao quyền, phát huy làng nghề truyền thống. Tiêu biểu, huyện Võ Nhai có 15 Tổ phụ nữ giữ nét đẹp trang phục dân tộc tại 15 xã, thị trấn; Nhóm sản xuất chổi ở xã La Hiên; Tổ dệt thổ cẩm dân tộc Mông ở xã Lâu Thượng; Tổ nấu rượu men lá (tại xã Cúc Đường, Nghinh Tường, Thần Sa, Liên Minh, Thượng Nung); huyện Phú Bình có mô hình Làng nghề Chè Phú Lợi tại xã Bàn Đạt; huyện Đồng Hỷ có nhóm sản xuất chổi nan ở thị trấn Trại Cau; HTX may trang phục dân tộc Dao ở xã Hợp Tiến; may trang phục dân tộc Mông, dân tộc Tày tại xã Tân Long, Văn Lăng; Tổ nấu rượu men lá tại xã Văn Hán, Cây Thị, Hợp Tiến; các làng nghề chè truyền thống,...đạt hiệu quả với các hoạt động hỗ trợ, đào tạo, dạy nghề, hướng dẫn chị em duy trì, bảo tồn, phát huy hiệu quả làng nghề truyền thống,...

         (3)Mô hình/hoạt động giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện quyền năng kinh tế cho hội viên, phụ nữ. Tại 6/6 huyện đang có 13 mô hình/hoạt động, trong đó phụ nữ dân tộc thiểu số tại huyện Võ Nhai đang hoạt động hiệu quả với 05 mô hình homestay (cơ sở lưu trú tại nhà dân) tại điểm du lịch cộng đồng xóm Mỏ Gà, xã Phú Thượng. Huyện Đồng Hỷ có điểm du lịch Bản Tèn, xã Văn Lăng; điểm du lịch bản Lân Quan, xã Tân Long; điểm du lịch tâm linh Đền Đá thiên, thị trấn Trại Cau; điểm du lịch cộng đồng bản Tân Đô, xã Hòa Bình. Huyện Phú Bình có điểm du lịch cộng đồng Thung lũng hoa Thảo Nguyên tại xã Tân Thành; điểm du lịch tâm linh tại khu di tích Đình - Đền - Chùa Cầu Muối, xã Tân Thành và Chùa Khánh Long, xã Tân Hòa,... các mô hình bước đầu đã thu hút du khách tham quan, trải nghiệm và giúp họ hiểu hơn các giá trị truyền thống đa dạng, đặc sắc, mang giá trị văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần đoàn kết/gắn kết cộng đồng của phụ nữ và đồng bào.

Giao lưu truyền thông xoá bỏ định kiến và khuôn mẫu giới xây dựng môi trường sống an toàn cho phụ nữ và trẻ em tại xã Tân Long, huyện Đồng Hỷ (Tháng 10/2024)

          Qua việc thực hiện các mô hình, các cấp Hội phụ nữ đã tập hợp được nhóm hội viên, phụ nữ đặc thù (nữ thanh niên, phụ nữ cao tuổi, nữ tiểu thương…) tham gia sinh hoạt và tăng tỷ lệ kết nạp hội viên mới vào tổ chức Hội. Các CLB, tổ, nhóm này đã thu hút nhiều chị em phụ nữ tích cực tham gia các phong trào, hoạt động của Hội, của địa phương. Qua đó, tăng cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia các hoạt động văn hóa, kinh tế, xã hội, thực hiện bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, nâng cao vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trong thời kỳ hội nhập.

          Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập như hiện nay, giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc như tiếng nói, chữ viết, trang phục dân tộc và một số lễ hội truyền thống có nhiều nguy cơ bị mai một hoặc thất truyền. Một số hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại trong tiềm thức của đồng bào dân tộc thiểu số có tác động không tốt tới đời sống Nhân dân, đặc biệt tới phụ nữ, trẻ em như ma chay, hiếu hỉ tốn kém, tảo hôn, hôn nhân sắp đặt,… đã, đang gây hệ luỵ nghiêm trọng, tước đi cơ hội học tập, phát triển bản thân của nhiều phụ nữ và trẻ em gái dân tộc thiểu số,…

         Trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được và khắc phục những hạn chế, trước hết các cấp Hội LHPN trong tỉnh cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên và các tầng lớp phụ nữ về văn hóa, nhất là các giá trị văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc; từ đó hình thành ý thức tự bảo vệ, phát triển văn hóa truyền thống, đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục cho thế hệ trẻ, con em đồng bào dân tộc thiểu số.

           Hai là, cần tổ chức các lớp tập huấn, mời chuyên gia, báo cáo viên nói chuyện chuyên đề mang tính chuyên ngành để bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho chị em phụ nữ dân tộc thiểu số về giá trị của các di sản văn hóa, để không bị tác động của kinh tế thị trường, ảnh hưởng của sự giao lưu, tiếp biến văn hóa và hoạt động khai thác du lịch để tránh tình trạng làm sai lệch việc thực hành nghi lễ và ý nghĩa của lễ hội, cũng như sự pha tạp thương mại hóa các sản phẩm của nghề thủ công truyền thống.

          Ba là, cần có cơ chế, chính sách, về sự phối hợp giữa các cấp, các ngành để nâng cao chất lượng, quy mô, tính bền vững của các mô hình góp phần thúc đẩy bình đẳng giới, đảm bảo sự tham gia thực chất của phụ nữ vào quá trình phát triển tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

          Bốn là, cần đề cao phong trào tự học, tự truyền dạy cho nhau trong cộng đồng, thông qua tổ chức các hoạt động giao lưu, liên hoan văn hóa, văn nghệ dân tộc thiểu số, thi đấu thể thao và trò chơi dân gian truyền thống, học tập kinh nghiệm giữa các CLB sinh hoạt văn hóa văn nghệ, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất kinh doanh các sản phẩm nghề thủ công truyền thống. Cùng với đó, cần xây dựng các mô hình cụ thể tại các chi hội trong việc thực hiện các cuộc vận động, các chương trình, đề án có liên quan đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa; phát hiện và nhân rộng các điển hình tiên tiến của phụ nữ trong việc kết hợp phát triển kinh tế cũng như gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa trong gia đình, cộng đồng…

            Năm là, phối hợp cùng với các cơ quan, đoàn thể tại cơ sở để phát huy vai trò của người có uy tín, các nghệ nhân, già làng, trưởng bản và các cá nhân am hiểu trong xây dựng các hoạt động văn hóa văn nghệ, sinh hoạt cộng đồng, phát huy các thiết chế văn hóa truyền thống và tạo dựng môi trường lành mạnh phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Các hoạt động tích cực này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần trong cộng đồng; góp phần định hướng cho thế hệ trẻ trong tiếp thu các giá trị hiện đại, phù hợp với thuần phong mỹ tục, rèn luyện đạo đức, lối sống và làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc…

           Cùng với các lực lượng phụ nữ trong tỉnh nói chung, phụ nữ các dân tộc thiểu số nói riêng đang tiếp tục tô thắm thêm truyền thống và phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam thời đại mới, xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọng xây dựng quê hương Thái Nguyên ngày một phát triển./.